- يك زن بطور طبيعي هر 22 تا 35 روز يكبار قاعده ميشود. (بطور متوسط 28 روز يكبار)

- نخستين قاعدگي (MENARCHE) معمولا در سن 9 تا 16 سالگي روي ميدهد.(بطور متوسط در سن 13-12 سالگي)

- نخستين قاعدگي معمولا 2 سال پس از ظهور و رشد سينه ها و 6-4 ماه بعد از رشد موهاي زير بغل و ناحيه تناسلي آغاز ميگردد.

- قاعدگي در سن 60-45 سالگي متوقف ميگردد كه يائسگي ناميده ميگردد.

- چرخه قاعدگي در دختران تازه به بلوغ رسيده نامنظم ميباشد كه به مرور زمان منظم ميگردد. سيكل قاعدگي در دختران نوجوان از 21 روز تا 45 روز متغيير ميباشد.

- چرخه قاعدگي در آستانه يائسگي نيز نامنظم ميگردد.

- قاعدگي طبيعي 7-3 روز بطول مي انجامد.

- بطور طبيعي در هر قاعدگي 35 تا  80 ميلي ليتر خون از بدن دفع ميگردد.(در حدود 8-2 قاشق غذاخوري و يا 3/1 فنجان) هر ميلي ليتر يك گرم وزن دارد. هر ميلي ليتر معادل يك هزارم ليتر است.

- در هر قاعدگي بطور متوسط 16 ميلي گرم آهن از بدن دفع ميگردد.

- خون دفع شده به همراه بافت تخريب شده لايه پوشاننده رحم برنگ قرمز روشن، قرمز تيره و يا قهوه اي تيره ميباشد. خونريزي همراه با لخته هاي خون كوچك و سياه رنگ طبيعي است.

- طي قاعدگي خيس شدن 6-5 پد (نوار بهداشتي) و يا تامپون در روز طبيعي است.

- سيكل قاعدگي توسط هيپوتالاموس و غده هيپوفيز كنترل ميگردد.

- براي آنكه يك زن از سيكل قاعدگي طبيعي و منظمي برخوردار باشد بايستي عملكرد هيپوتالاموس، غده هيپوفيز، تخمدانها و رحم كاملا طبيعي باشد.

- همچنين آناتومي دستگاه تناسلي زن بايستي نرمال باشد تا خون بتواند بسهولت از بدن دفع گردد.

1- فقدان عادت ماهانه (آمنوره)(AMENORRHEA):

* آمنوره اوليه: هنگامي ست كه دختر نوجوان نخستين عادت ماهانه خود را تجربه نميكند. (فقدان كامل قاعدگي  در زمان بلوغ). در صورتي كه دختري در سن 16 سالگي قاعده نشده باشد و يا تا سن 14 سالگي صفات ثانويه جنسي در وي پديد نيامده باشد، ميبايست به پزشك مراجعه كند. علل آمنوره اوليه بلوغ ديررس ميباشد كه در دختران ورزشكار و يا خيلي لاغر شايع ميباشد. نابهنجاريهاي مادرزادي نظير غير طبيعي بودن ساختمان اعضاي تناسلي و يا فقدان آنها، مسدود بودن كامل پرده بكارت و نشانگان ترنر(TURNER SYNDROME) -اختلالات غدد درونريز، اختلالات  تغذيه اي و بيماريهاي عمومي بدن نيز در بروز آمنوره اوليه دخيل ميباشند.

* آمنوره ثانويه: هنگامي ست كه زن قبلا قاعدگي را تجربه كرده است اما ناگهان قاعدگي  وي قطع مي گردد.

علل آمنوره ثانويه:

1-حاملگي.
2-شير دهي.
3-يائسگي و يا يائسگي پيش رس(پيش از 40 سالگي).
4-جراحي و برداشتن رحم(هيستركتومي) و تخمدانها.
5-قطع مصرف قرصهاي ضد بارداري و يا ديگر روشهاي جلوگيري از بارداري هورموني.
6-مصرف قرصهاي ضد بارداري.
7-تومورهاي غده هيپوفيز.
8-اختلالات تغذيه اي نظير پرخوري عصبي وبي اشتهايي عصبي.
9-مصرف برخي داروها مانند كورتيكواستروئيدها و داروهاي ضد افسردگي.
10-اختلالات و نارساييهاي تخمداني. كيست و تومورهاي تخمداني.
11-اختلالات غدد درون ريز نظير نشانگان كوشينگ(CUSHING`S SYNDROME) كه در آن سطح كورتيزول و هورمون آدرنال(فوق كليوي) افزايش مي يابد. و يا كم كاري و پر كاري تيروئيد.
12-استرس ها و تنشهاي جسمي و عاطفي. استرسهاي ناشي از سفر، شغل و يا امتحان دادن.
13-كاهش سريع وزن.و يا چربي ناكافي در بدن.
14-چاقي و افزايش وزن ناگهاني. ميزان زياد چربي در بدن فرآيند تخمك گذاري را مختل ميكند.
15-ورزش و فعاليتهاي بدني شديد، سنگين و مستمر.
16-بيماريهاي مزمن نظير ورم مخاط روده بزرگ(COLITIS)، نارسايي كليوي، ديابت كنترل نشده، سل، كم خوني و امراض كبدي.
17-شيمي درماني.

18-بيماريهاي مزمن رواني نظير افسردگي.

19-افزايش هورمونهاي پرولاكتين و تستوسترون.

20-مصرف مواد مخدر و روانگردان.

21-باريك بودن گردن رحم.

* قطع يك دوره قاعدگي در صورت رد احتمال حاملگي نياز به مراجعه به پزشك ندارد، اما چنانچه بيش از يك دوره قاعده نشديد حتما به پزشك مراجعه كنيد.

2- خونريزي شديد طي قاعدگي (منوراژ)(MENORRHAGIA):

به خونريزي شديد و طولاني مدت قاعدگي اطلاق ميگردد. علايم آن:

1-طول كشيدن قاعدگي بيش از 7 روز.
2-خيس شدن  كامل حداقل يك پد بهداشتي و يا تامپون در يك ساعت و ادامه يافتن اين وضع تا ساعتهاي متمادي.
3-مشاهده لخته هاي خوني بزرگ طي قاعدگي.
4-نياز به تعويض نوار بهداشتي و يا تامپون در طول شب.
5-ايجاد اختلال در فعاليتهاي روزمره مانند خريد كردن و به سر كار رفتن.
6-كم خوني (سرگيجه، ضعف عمومي بدن، رنگ پريدگي)

علل منوراژ:

1-از تعادل خارج شدن هورمونها. آندومتر (لايه پوشاننده رحم) بيش از حد توسعه مييابد، بنابراين تخريب و ريزش آن با خونريزي بيشتري همراه است.
2-پر كاري و يا كم كاري تيروئيد.
3-فيبروئيد رحمي (تومور خوش خيم رحم)
4-پوليپ رحمي (تودهه اي خوش خيم بروي ديواره رحم)
5-كيست رحمي (كيسه هاي پر از مايع خوش خيم)
6-اختلال در عملكرد طبيعي تخمدانها.
7-عوارض جانبي استفاده از دستگاه داخل رحمي(IUD).
8-حاملگي خارج رحمي (اكتوپيك) و يا سقط چنين.
9-سرطان گردن رحم و يا تخمدانها.
10-مصرف برخي داروها نظير داروهاي ضد انعقاد خون و ضد التهاب.
11-عفونت و التهاب لگن، رحم و يا مهبل، اندومتريوز (بافت پوشاننده رحم در محلي خارج از رحم رشد مي يابد)، نارسايي هاي كليوي و كبدي و شيمي درماني.
12-فعاليت بدني سنگين و طولاني مدت.

* از آنجايي كه منوراژ منجر به كم خوني ميگردد مراجعه به پزشك ضروري است.

3- لكه بيني و خونريزي بين قاعدگي (متروراژ)(METRORRHAGIA):

لكه بيني و خونريزي خفيف بين پريودها در دختران نوجوان و يا در طي تخمك گذاري در دختران جوان امري طبيعي است اما مشاوره با پزشك توصيه ميگردد. لكه بيني و خونريزي بين قاعدگي درزنان 40 سال به بالا ميتواند نشانه اغاز دوره پيش يائسگي باشد.

علل خونريزي و لكه بيني بين دو چرخه:

1-پوليپ و يا فيبروئيد رحم.و اندومتريوز.
2-عفونت مهبل - صدمه وارد شدن به مهبل-خشكي ديواره مهبل به علت كاهش استروژن پس از يائسگي.
3-عوارض زايمان مانند سقط جنين و يا حاملگي خارج رحمي.
4-نوسانات سطح هورمونها.
5-كم كاري تيروئيد.
6-قطع ويا از سر گيري مصرف قرصهاي ضد بارداري و يا استروژنها.
7-از عوارض استفاده از دستگاه داخل رحمي(IUD) خونريزي خفيف است.
8-مصرف داروهاي ضد انعقاد خون.
9-استرس و تنش.
10-شيردهي در زنان شيرده.
11-سرطان گردن رحم.

* لكه بيني و خونريزي بين قاعدگي در موارد زير خطرناك است :

1-در دختراني كه هنوز به سن بلوغ نرسيده اند و يا كمتر از 10 سال سن دارند.
2-در زناني كه بيش از 50 سال سن دارند.
3-لكه بيني خفيف در دوران حاملگي طبيعي است اما هرگونه خونريزي بايستي توسط پزشك ارزيابي گردد.
4-لكه بيني و خونريزي بين قاعدگي دردناك،با حجم زياد و طولاني مدت.

نكته:مصرف آسپرين مدت زمان و شدت خونريزي را افزايش ميدهد بنابراين از مصرف آن خودداري كنيد.

نكته:بيماريهاي تيروئيدي و يا مصرف قرصهاي ضد بارداري از ميزان  حجم خونريزي ماهانه شما ميكاهند.

4- قاعدگي دردناك(ديسمنوره)(DYSMENORRHEA):

ديسمنوره اوليه: انقباضات دردناكي است كه با نابهنجاريهاي فيزيكي همراه نبوده و معمولا 3 سال پس از آغاز نخستين قاعدگي(بلوغ) در خانمها تجربه ميشود. اين درد يا همزمان با قاعدگي و يا از چند ساعت قبل و يا 2-1 روز پيش از قاعدگي آغاز ميگردد. ديسمنوره اوليه با افزايش سن و يا پس از زايمان كاهش مي يابد.

ديسمنوره ثانويه: اين درد داراي يك علت زمينه اي بوده و با نابهنجاري جسمي  نظير اندومتريوز، پوليپ رحمي، عفونت لگن، استفاده از IUD و يا فيبروئيد رحمي همراه است.

علايم ديسمنوره:

1-درد مبهم، ضربان دار و شبيه دل پيچه در ناحيه تحتاني شكم.
2-دردي كه بسمت پايين كمر و رانها كشيده ميگردد.
3-علايم نادر: حالت تهوع و استفراغ-تعريق بدن-سرگيجه-اسهال و يا يبوست-ضعف-افسردگي-اضطراب و تحريك پذيري.

علل ديسمنوره اوليه

1- بمنظور كمك به بيرون راندن بافت تخريب يافته رحم، رحم منقبض ميگردد. انقباض عضلات رحم توسط پروستاگلاندينها صورت ميگيرد. افزايش سطح اين شبه هورمونها كه در التهاب و درد نقش دارند، ديسمنوره اوليه را پديد مي آورد.
2-تنگ بودن گردن رحم.

عوامل تشديد كننده ديسمنوره:

استرس+كافئين+نيكوتين+ورزش نكردن+تغذيه نامناسب.

نكته: مصرف داروهاي ايبوپروفن، ناپروكسن و مفناميك اسيد توليد پروستاگلاندينها را مهار ميكند.

ساير روشهاي تسكين ديسمنوره:

1-كاهش مصرف شكر،سديم و كافئين.
2-سيگار نكشيد و از مصرف الكل خودداري كنيد.
3-مصرف مكملهاي كربنات كلسيم و ويتامين B6.
4-مصرف استامينوفن.
5-بطور منظم ورزش كنيد.ورزش كردن باعث ترشح اندروفين ،كه يك مسكن درد طبيعي ست، ميشود.
6-حمام آب گرم و يا قرار دادن كيسه آب گرم روي شكم.
7-مصرف قرصهاي ضد بارداري از درد قاعدگي به ميزان قابل توجهي ميكاهد.

نشانگان پيش از قاعدگي(PMS):

به مجموعه اي از تغييرات رفتاري،خلقي و جسمي زنان پيش از قاعدگي اطلاق ميگردد. نوع شديد اين اختلال (PMMD) نام دارد كه فرد را كاملا ناتوان ميسازد.

علايم نشانگان پيش از قاعدگي: (150 علامت براي اين نشانگان از سوي زنان گزارش شده كه به مهمترين و شايعترين آنها اشاره ميكنيم):

1- نوسانات خلقي و رفتاري: افسردگي-تحريك پذيري-خشم ناگهاني-گريه-زودرنجي-افزايش ميل جنسي-اضطراب-فراموش كاري-كاهش تمركز-حساسيت به سروصدا-بي خوابي-خشونت-پرخاشگري-احساس نااميدي-پريشاني و سردرگمي-بي حوصلگي-كسالت.

2-تغييرات فيزيكي:حساس شدن و بزرگ شدن سينه ها-احساس نفخ و پف كردگي-ميگرن-سردرد-ورم دستها و پاها-كمر درد-كاهش انرژي-ضعف-احساس تهوع-گرفتگي عضلات-تكرار ادرار-افزايش وزن بعلت احتباس آب-تغيير در اشتها-درد مفاصل-ويار به خوردن غذاهاي شيرين و ياشور و پر نمك.

3- نشانگان پيش از قاعدگي آسم، آلرژي، صرع و افسردگي را تشديد ميكند.

چه مدت بطول مي انجامد:

نشانگان پيش از قاعدگي معمولا يك روز قبل از قاعدگي ايجاد شده و به محض قاعده شدن خانمها رفع ميگردد.اما آغاز آن در برخي افراد از 7-5 روز قبل و در برخي از 15 روز قبل از قاعدگي بوده كه تا موعد  قاعدگي ادامه مي يابد.

علل نشانگان پيش از قاعدگي:

* علت اصلي آن ناشناخته است اما عوامل زير را در بروز اين اختلال  دخيل ميدانند:

1-نوسانات هورمونهاي استروژن و پروژسترون.
2-تغيير در انتقال دهنده هاي عصبي در مغز نظير:كاهش سطح سروتونين و اندروفين.
3-مصرف الكل و يا نوشابه هاي گاز دار.
4-كمبود برخي ويتامينها و مواد معدني.

نحوه پيشگيري و درمان:

1-مصرف قرصهاي ضد افسردگي نظير فلوكستين و پاراكستين.
2-مصرف داروي ديكلوفناك.
3-مصرف داروهاي ادرارآور(ديورتيكها).
4-استراحت كافي.
5-كاهش مصرف شكر و نمك به خصوص يك هفته قبل از قاعدگي.
6-افزايش مصرف غذاهاي پر فيبر، سبزيجات، ميوه ها و دانه هاي كامل.
7-مصرف كلسيم و منيزيوم.
8-مصرف مولتي ويتامين. به ويژه ويتامينها B6 و E.
9-حمايت عاطفي از سوي اطرافيان در تعديل اين حالات بسيار موتر است.
10-مصرف ادرارآورهاي (ديورتيكهاي) طبيعي مانند: مارچوبه،هندوانه و يا  خيار.  

چند راهكار براي پيشگيري از اختلالات قاعدگي:

1-وزن خود را كنترل كنيد.
2-چنانچه از قرصهاي ضد بارداري استفاده ميكنيد آنها را طبق دستور، روزانه در يك ساعت مشخص مصرف كنيد. قرصهاي هورمون درماني نيز همين طور.
3-استرس خود را تحت كنترل در آوريد.
4-از داروهاي ضد التهابي غير استروئيدي نظير IBUPROFEN و NAPROXEN استفاده كنيد. چرا كه خونريزي قاعدگي را كاهش ميدهند. مصرف اين قرصها را از روز نخست قاعدگي آغاز و تا پايان قاعدگي ادامه دهيد.
5-از مصرف مشروبات الكلي و سيگار خودداري كنيد.
6-ميان كار و استراحت تعادل برقرار سازيد.
7-بطور منظم ورزش و فعاليت بدني سبك داشته باشيد

تاثير دوره ماهانه خانم ها بر ميل جنسي